Maden

Madencilik sektöründe faaliyetlerin başlangıcından son aşamasına kadar kimyasal ve su kullanımı yoğun bir şekilde uygulanmaktadır. Madencilik faaliyetleri sonucu oluşabilen çevre sorunları genel olarak, pasa yığınları, çukurların oluşması, çeşitli kimyasallar, açığa çıkan her türlü katı, sıvı atıklar ve gaz-toz emisyonları şeklinde sıralanmaktadır.

Metalik ya da metalik olmayan madenlerin üretilmesi sırasında ve sonrasında büyük miktarlarda işletme artığı, kısaca maden atığı ortaya çıkar. Metalik maden işletmelerinde çok düşük tenörler söz konusu olduğundan büyük miktarlarda pasa üretilir.

Madencilik zenginleştirme faaliyetleri sürecinde yeteri kadar geri kazanım yapılmadığında özellikle metalik madencilikte oluşan atıkların içerisinde ağır metal konsantrasyonları yüksek mertebede çıkmaktadır. Bu atıkların doğaya kontrolsüz salınması ağır metal kirliliklerine sebebiyet vermektedir.

Bununla birlikte lifli yapıya sahip (asbest vb.) madenlerde yapılan faaliyetlerde patlatma-kırma-öğütme işlemleri sırasında havaya, zenginleştirme işlemleri sırasında suya ve toprağa karışabilmektedir. Bu durum çevre ve insan sağlığı açısından önem arz etmektedir.

Sülfitli kayaçlarda gerçekleştirilen madencilik faaliyetleri nedeniyle sülfit açığa çıkmakta oksijen ve su ile temas etmesi nedeniyle sülfürik asit meydana gelmektedir. Oluşan asidin drenaj yoluyla doğaya salınımına asit-maden drenajı denilmektedir. Asitli su drenajı büyük metalik maden işletmeleri ve kömür işletmeleri çevresindeki akarsular için önemli bir kirleticidir.

Ülkemizde maden işletim sektörünü ilgilendiren kanun ve yönetmelikler hem çevrenin korunması hem de madenlerin geleceği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda Maden Atıkları Yönetmeliği yayınlanarak madenlerin aranması, çıkarılması, hazırlanması/zenginleştirilmesi veya depolanması sonucunda ortaya çıkan atıkların üretiminden nihai bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde yönetilmesi amaçlanmaktadır.

Asit Maden Drenajı Tespiti İşlem Aşamaları

Maden ve Saha Karakterizasyonu

Maden-cevher kayacının belirlenmesi
Yan Kayaçların belirlenmesi
Mevcut Stok alanlarının belirlenmesi
Cevher hazırlama tesisinin belirlenmesi

Mineralojik ve Petrografik Analizler

Sülfitli ve asit üretme potansiyeli olan minerallerin analizleri (XRF-XRD)
Karbonat ve silikat içeren (tamponlanma etkisi yapan) minerallerin analizleri

Saha Çalışmaları

Saha testleri
Toprak (Jeolojik Birim) numuneleri
Yer üstü suyu (Göl, Dere, Drenaj kanalları vb) numuneleri
Yeraltı suyu numuneleri
Dere sedimenti numuneleri

Statik Testler

Toplam Karbon-Kükürt İçeriği Tayini
Nötralizasyon Potansiyeli (NP) ve Asit Potansiyeli (AP) Tayini
Asit Üretme Potansiyeli (AGP) Tayini
Paste pH Tayini
British Columbia Araştırma Başlangıç (BCAB) test yöntemleri
Pasa yapı testleri

Kinetik (Dinamik) Testler

Nem Hücresi Testi
Ağır Metal Analizleri
Dinamik ve Monolitik Liç Testleri
British Columbia Araştırma Doğrulama testi
TCLP (Toksisite) analiz yöntemleri
SPLP liç analiz yöntemleri

Matematiksel Modelleme Çalışmaları

Deneysel modelleme
Teorik modelleme

Değerlendirme Çalışmaları

Fiziksel değerlendirme
Kimyasal değerlendirme
Mineralojik değerlendirme
Biyolojik değerlendirme

Önlemlerin Belirlenmesi ve Arıtma

Örtü uygulamaları
Tecrit çalışmaları
Aktif / Pasif arıtma